برای فهم این مسئله، بازگشت به حافظه‌ تاریخی و فرهنگی ایران ضروری است، نه از سر نوستالژی، بلکه از سر نیاز به درک و تحلیل. تجربه‌ی تاریخی ایران نشان داده که آزادی بدون استقلال به وابستگی می‌انجامد و استقلال بدون آزادی به استبداد. با این همه، نیروی جانشین را نه حاکم مستبد تعیین می‌کند، نه قدرت‌های خارجی، نه رهبران آنها؛ تنها مرجع مشروع، ملت ایران است. آلترناتیوی که پیشاپیش در کارگاه مهندسی قدرت‌های داخلی و خارجی ساخته شود، استقلال را قربانی کرده و آزادی را به وعده‌ای معلق فرو می‌کاهد. آینده‌ی ایران در مسئولیت جمعی، احترام به کرامت انسانی و وفاداری هم‌زمان به آزادی و استقلال ساخته خواهد شد.